สภาพอากาศที่ร้อนจัดต่อเนื่องกันเป็นเวลาหลายวันในช่วงที่ผ่านมา ทำให้คนไทยโดยเฉพาะคนที่อยู่ในกรุงเทพฯ และเมืองใหญ่ ๆ ได้รับผลกระทบจากภัยร้อนกันถ้วนหน้า และสิ่งที่ตามมาคือปริมาณการใช้ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นเป็นประวัติการณ์ โดยเมื่อวันที่ 26 เมษายน 2555 เวลา 14.30 น. การไฟฟ้าฝ่ายผลิต (กฟผ.)ระบุว่าเป็นช่วงที่มีการใช้ไฟฟ้าสูงสุดถึง  26,121 เมกะวัตต์ ซึ่งสูงกว่าสถิติเมื่อวันที่ 20 เมษายน (25,173 เมกะวัตต์)337 เมกะวัตต์ ปัจจุบัน กฟผ.ผลิตไฟฟ้ามีกำลังการผลิต 30,000 เมกะวัตต์ ส่วนต่าง 4,000 เมกะวัตต์ ถือว่าเป็นปริมาณที่เพียงพอต่อความต้องการของประชาชน แต่ในเวลาเดียวก็เรียกร้องให้ผู้ใช้ไฟฟ้าประหยัดการใช้ไฟฟ้าลงด้วย

                คงต้องยอมรับว่าชีวิตประจำวันของคนไทยในปัจจุบันจำเป็นต้องพึ่งพาอาศัยไฟฟ้าอย่างขาดไม่ได้ แทบทุกบ้านจะต้องมีเครื่องใช้ไฟฟ้า ตั้งแต่หม้อหุงข้าว ตู้เย็น ไมโครเวฟ เครื่องซักผ้า เครื่องอบผ้า เตารีด คอมพิวเตอร์ วิทยุ โทรทัศน์ พัดลมเครื่องเสียง เครื่องปรับอากาศ และแสงสว่าง ฯลฯ เคยคิดกันบ้างไหมครับว่าถ้าวันใดวันหนึ่งที่ไม่มีไฟฟ้าใช้ เราจะอยู่กันอย่างไร?

ประสบการณ์ใกล้ตัวที่สุด ก็คือกรณีอุทกภัยเมื่อปีที่แล้ว ที่บางพื้นที่ได้รับความเดือดร้อนอย่างมากเนื่องจากขาดไฟฟ้าซึ่งหากย้อนกลับไปมองชีวิตของคนไทยเมื่อ 50-60 ปีก่อน จะเห็นว่าเราไม่ได้พึ่งพาไฟฟ้ามากมายขนาดนี้ เพราะแทบทุกบ้านก็ยังใช้เตาถ่าน หุงข้าวในหม้อหรือรังถึง เตารีดก็เป็นเตารีดถ่าน แต่ละบ้านมีตู้เย็น โทรทัศน์ หรือวิทยุ กันเพียงเครื่องเดียว แทบจะไม่มีใครมีเครื่องปรับอากาศ ยิ่งคอมพิวเตอร์ เครื่องเสียง เครื่องซักผ้า เครื่องอบผ้า แทบจะไม่มีใครรู้จักด้วยซ้ำ แต่ทุกวันนี้ด้วยสภาพของที่อยู่อาศัย สภาพของสังคมเมือง และอิทธิพลของวัตถุนิยมผ่านสื่อต่าง ๆ ก็ทำให้เรากลายเป็นมนุษย์ไฟฟ้า ที่บริโภคไฟฟ้าในการดำรงชีวิตไปโดยไม่รู้ตัว

                ย้อนหลังไป เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน ค.ศ.1965 มีเหตุการณ์ที่สร้างความโกลาหลแก่ชาวสหรัฐฯ และหลายมลรัฐทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของสหรัฐฯ รวม 30 ล้านคน  ครอบคลุมพื้นที่207,000 ตร.กม. เมื่อไฟฟ้าเกิดดับเป็นเวลานานถึง 12 ชั่วโมง  ซึ่งสาเหตุเกิดจากความผิดพลาดของเจ้าหน้าที่ แต่ก็มีผู้พยายามสร้างเรื่องว่าเป็นการกระทำของมนุษย์ต่างดาว แม้จะไม่มีรายงานที่ชัดเจนถึงความเสียหายที่เกิดขึ้น แต่ก็คาดว่าเมืองใหญ่ ๆ ของสหรัฐฯ เช่นนิวยอร์ก ซึ่งเป็นศูนย์กลางด้านธุรกิจและการเงิน คงได้รับผลกระทบอย่างมาก ซึ่งต่อมาในปี ค.ศ.1988 ได้มีผู้สร้างภาพยนตร์ นำบทละครเวทีฝรั่งเศสเรื่องหนึ่งมาดัดแปลงให้เข้ากับเหตุการณ์ไฟดับในสหรัฐฯ ครั้งนั้น และตั้งชื่อว่า ‘Where Were You When the Lights went out?’หรือชื่อในภาษาไทยว่า “เธออยู่ไหนเมื่อไฟดับ?”

                ภาพยนตร์เรื่องนั้นสร้างขึ้นเมื่อ 47 ปีที่แล้ว ซึ่งวันนี้ ผมคิดว่าคงมีคนไทยสักไม่กี่คนที่จดจำภาพยนตร์เรื่องนั้นหรือเหตุการณ์ไฟฟ้าดับในสหรัฐฯ และแคนาดา ในปี 1965 ได้ แต่เราเคยคิดกันล่วงหน้าไหมครับว่าถ้าเกิดไฟดับเป็นเวลานาน ๆ ในกรุงเทพฯ หรือที่อื่น ๆ ในประเทศไทยใน พ.ศ.นี้  เราจะอยู่จะกินอย่างไร? และปริมาณความต้องการไฟฟ้าที่นับวันจะเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ นี้ เราจะนำพลังงานอะไรมาใช้ผลิตไฟฟ้าในอนาคต เมื่อพลังงานเหล่านั้นแทบทุกอย่างร่อยหรอและขาดแคลนลงทุกวัน และแหล่งพลังงานใหม่ๆก็ได้รับการต่อต้านจากประชาชน?

                ถ้า ยังไม่ได้คิดเรื่องนี้ไว้ก่อน ก็น่าจะเริ่มคิดกันได้แล้วครับ ก่อนที่จะต้องเที่ยวถามหากันว่า เธออยู่ไหนเมื่อไฟดับ?

                ท้ายคอลัมน์วันนี้ ขอบอกข่าวถึงแฟน ๆ รายการ “โลกและชีวิต กับประภัสสร เสวิกุล” ซึ่งออกอากาศทางสถานีวิทยุศึกษา เอฟเอม. 92 และเอเอ็ม 1161 ทุกวันพฤหัสบดี เวลา 21.00 น.-22.00 น.ว่า วันพฤหัสบดีที่ 3 พฤษภาคม นี้ ผมมีนัดสนทนากับคุณวิกรม กรมดิษฐ์ ซึ่งขณะนี้อยู่ที่ประเทศจีน และกำลังเดินทางไปกับขบวนคราวานเอเชีย มุ่งหน้าสู่มองโกเลีย สำหรับท่านที่เป็นแฟนคลับของคุณวิกรม หรืออยากทราบทัศนะของคุณวิกรมเกี่ยวกับสภาพความเป็นไปของเวียดนามและจีนในเวลานี้ ขอเชิญติดตามรับฟังได้ครับ